Testy dla operatorów bloków jądrowych z reaktorami PWR/BWR

– Jak to jest być operatorem reaktora, dobrze?

1

– Moim zdaniem to nie ma tak, że dobrze albo że nie dobrze. Gdybym miał powiedzieć, co cenię w życiu najbardziej, powiedziałbym, że neutrony opóźnione. Ekhm… Neutrony opóźnione, które pozwalają mi sterować mocą reaktora, w stanie podkrytycznym, w stanie krytycznym i nadkrytycznym. I co ciekawe, to właśnie przypadkowe rozszczepienia wpływają na nasze życie. Chodzi o to, że kiedy wyznaje się pewne wartości, nawet pozornie uniwersalne, bywa, że nie znajduje się zrozumienia, które by tak rzec, które pomaga się nam rozwijać. Ja miałem szczęście, by tak rzec, ponieważ je znalazłem. I dziękuję życiu. Dziękuję mu, życie to fizyka reaktora, życie to termohydraulika, życie to ochrona radiologiczna. Wielu ludzi pyta mnie o to samo, ale jak ty to robisz? Skąd czerpiesz tę radość? A ja odpowiadam, że to proste, to umiłowanie energetyki jądrowej, to właśnie ono sprawia, że dzisiaj na przykład steruję reaktorem, a jutro… kto wie, dlaczego by nie, oddam się pracy społecznej i będę ot, choćby zrzucać grafit z dachu.

Jakie wymagania formalne powinni spełnić operatorzy reaktorów jądrowych? Na przykładzie operatorów reaktora badawczego Maria oraz operatorów reaktorów PWR/BWR w USA [link do testów pod wpisem].

W Polsce istnieje rozporządzenie: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie stanowiska mającego istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz inspektorów ochrony radiologicznej (Dz.U. 2016 poz. 1513), w tym właśnie rozporządzeniu wymienione są elementy, które formalnie musi spełnić osoba ubiegająca się o uprawnienia operatora reaktora badawczego.
Operator reaktora badawczego:
1) Wykształcenie
a) ukończone studia wyższe w zakresie: fizyki, chemii, elektryki, elektroniki, mechaniki, informatyki i pokrewnych
b) średnie, w zakresie: nukleoniki, energetyki, elektryki, mechaniki, elektroniki, elektromechaniki i pokrewnych
2. Staż pracy (w latach) w warunkach narażenia: 2 w jednostce eksploatującej reaktor
3. Tematyka szkolenia:
1) podstawowe wiadomości z zakresu fizyki współczesnej (min. 1 godzina);
2) oddziaływanie promieniowania z materią (min. 1 godzina);
3) biologiczne skutki promieniowania jonizującego (min. 1 godzina);
4) detekcja promieniowania jonizującego (min. 2 godziny);
5) podstawowe wielkości dozymetrii promieniowania jonizującego, jednostki (min. 2 godziny);
6) zasady ochrony radiologicznej (min. 4 godziny);
7) podstawy fizyki reakcji rozszczepienia, w tym w szczególności zagadnienia krytyczności i współczynnika mnożenia (min. 4 godziny);
8) ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe i akty wykonawcze do niej (min. 2 godziny);
9) konwencje i umowy międzynarodowe w zakresie zabezpieczeń materiałów jądrowych (min. 2 godziny);
10) zasady i metody ewidencji i rachunkowości materiałów jądrowych (min. 2 godziny);
11) zasady i metody ochrony fizycznej obiektów i materiałów jądrowych (min. 2 godziny);
12) źródła zagrożenia radiacyjnego w postępowaniu z materiałami jądrowymi, w tym z wypalonym paliwem jądrowym (min. 1 godzina);
13) zawartość raportu bezpieczeństwa obiektu jądrowego (min. 1 godzina);
14) podstawy fizyki jądrowej i reaktorowej (min. 6 godzin);
15) charakterystyki fizyczne i cieplne reaktora (min. 2 godziny);
16) detekcja promieniowania jonizującego – uzupełnienie (min. 2 godziny);
17) system barier powstrzymujących rozprzestrzenianie się produktów rozszczepienia (min. 2 godziny);
18) źródła zagrożenia w jądrowym reaktorze badawczym (min. 2 godziny);
19) podstawy zagadnień dozymetrii reaktorowej (min. 4 godziny);
20) gospodarka odpadami promieniotwórczymi i paliwem jądrowym (min. 2 godziny);
21) awarie w badawczych reaktorach jądrowych (min. 4 godziny);
22) zasady zapewnienia jakości w eksploatacji jądrowych reaktorów badawczych (min. 4 godziny);
23) wymiana ciepła w reaktorze (min. 4 godziny);
24) napromienianie materiału tarczowego oraz ewidencja i kontrola ruchu źródeł promieniotwórczych (min. 2 godziny);
25) limity operacyjne w reaktorze badawczym (min. 1 godzina).
Analiza dokumentacji techniczno-technologicznej (w tym raportu bezpieczeństwa) reaktora badawczego, ze szczególnym uwzględnieniem następujących tematów:
1) budowa bloku reaktora;
2) obiegi chłodzenia: pierwotny i wtórny;
3) awaryjne systemy chłodzenia;
4) systemy wentylacji;
5) systemy sterowania, zabezpieczeń i kontroli technologicznej;
6) systemy zasilania elektrycznego;
7) standardowe i awaryjne procedury pracy reaktora badawczego;
8) charakterystyka i budowa układów kontroli dozymetrycznej;
9) napromienianie w reaktorze;
10) zagadnienia chemiczne;
11) komory gorące i ekspedycja izotopów;
12) plany postępowania awaryjnego.
Ćwiczenia z zakresu fizyki reaktorowej, obejmujące w szczególności kalibrację prętów regulacyjnych, metody sterowania reaktorem, pomiary efektów reaktywnościowych, gęstości strumienia neutronów i dawek, kontrolę stanu elementów paliwowych w reaktorze, kontrolę uwolnień z reaktora badawczego.
Szkolenie stanowiskowe na pracującym reaktorze, w wybranych zespołach służb eksploatacyjnych i pracowni reaktora, według programu indywidualnego przygotowanego przez kierownika jednostki.
Po przejściu szkolenia, spełnieniu wymagań formalnych i zdaniu egzaminu otrzymuje się upragnione uprawnienia.

W przypadku elektrowni jądrowych np. w USA bycie operatorem jest także reglamentowane przez NRC – czyli amerykański dozór jądrowy.

Tutaj jest ciut bardziej skomplikowanie ze względu na ilość procedur, część jest opisana m.in. w: Operator Licensing Examination Standards for Power Reactors, NUREG-1021, Rev. 11:
1) Reactor Operator:
Experience
(1) The applicant should have a minimum of 3 years of power plant experience. At least 6 months of experience should be on the site for which the applicant seeks a license and should not include any of the time spent in the control room as an extra person on shift.
(2) The applicant should meet at least one of the following:
(a) spend at least 6 months performing plant operational duties as a nonlicensed operator
(b) spend at least 12 months performing operational duties as a nonlicensed operator at a comparable (BWR/PWR) facility
(c) spend at least 6 months performing operational duties as an ACTIVE licensed RO at a comparable (BWR/PWR) facility
(d) spend at least 24 months in a position equivalent to the RO at a military reactor

Training

(1) Before being assigned RO duties, the applicant should complete at least 3 months as an extra person on shift in training for the RO position. This training should include all phases of day-to-day operations and should be conducted under the supervision of licensed personnel. This time should
not count toward the 6-month onsite experience specified in item D.1(a)(1) above.
(2) The applicant should complete an RO training program that is established and maintained using a systems approach to training.
(3) The applicant must manipulate the controls of the reactor or a plant-referenced simulator that meets the requirements of 10 CFR 55.46(c) during five significant changes in reactivity or power level (refer to 10 CFR 55.31(a)(5) and Section C.1.c above). Every effort should be made to perform at least some of the manipulations on the actual plant and to diversify the reactivity and power changes for each applicant.

c. Education

The applicant should have a high school diploma or equivalent

Senior Reactor Operator

a. Experience
(1) A nonlicensed (i.e., SRO-instant) applicant should have a minimum of 18 months of RNPPE, as defined in RG 1.8. At least 6 months of experience should be on the site for which the applicant seeks a license and should not include any of the time spent in the control room as an extra person on shift.
(2) Applicants for an SRO license who do not hold a bachelor’s degree in engineering or the equivalent should have held an operator’s license and should have been actively involved in the performance of licensed duties for at least 1 year at the site or at a facility of the same vendor and vintage or 1.5 years at a comparable (BWR/PWR) or noncomparable facility, or have spent at least 2 years in a position that is equivalent (or superior) to a licensed RO at a military reactor (e.g., propulsion plant watch officer, RO, engineering officer of the watch, propulsion plant watch supervisor, or engineering watch supervisor). The 2 years spent in a position equivalent to a licensed RO at a military reactor should be during the time the individual is qualified in the position that is being evaluated for experience. Maintaining “active status” for an operator’s license under 10 CFR 55.53(e) is sufficient to satisfy this experience guideline.
(3) During the years of RNPPE, the applicant should participate in RO activities at power levels greater than 20 percent for at least 6 weeks.
(4) The eligibility of equipment operators, plant technicians, and nondegreed licensed operator instructors who do not satisfy the strict definition of RNPPE and might otherwise be disqualified will be evaluated on a case-by-case basis. The NRR/NRO operator licensing program office will assess their experience to determine the degree of equivalence and amount of credit to be granted.

Training

(1) Before being assigned SRO duties, the applicant should complete at least 3 months as an extra person on shift in training for the SRO position. This training should include all phases of day-to-day operations and should be conducted under the supervision of licensed personnel. This time does not count toward the 6-month onsite responsible experience guideline in item D.2(a)(1) above. However, any portion of the 3 months that is spent at or above 20-percent power may also be used to satisfy the experience guideline in Section D.2.a(3) above.
(2) If the applicant has not held an RO license at the facility for which a license is sought, the applicant must complete the required control manipulations as discussed in Section C.1.c above.
(3) The applicant should complete an SRO training program that is established and maintained using a systems approach to training.

c. Education

The applicant should have a high school diploma or equivalent.

 

Nie przedłużając, oto dwa przykładowe testy, które muszą zaliczyć operatorzy reaktorów w USA [test w języku angielskim]:
Test wiedzy na operatora reaktora PWR
Test wiedzy na operatora reaktora BWR

Karta wzorów do testu:

PWRblank

Wcześniejsze wpisy:

Materiały popularnonaukowe o Czarnobylu, które są najbardziej rzetelne?
Produkcja Pu-239 w Siewiersku

One thought on “Testy dla operatorów bloków jądrowych z reaktorami PWR/BWR

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s